Aktualności

W Instytucie Rozwoju Spraw Społecznych podsumowujemy to, co wydarzyło się w systemie ochrony zdrowia w 2025 roku. Zastanawiamy się nad tym, co musi się zmienić w 2026 roku i z jakimi wyzwaniami będziemy się mierzyć oraz co w tym roku będzie najważniejsze, jeśli idzie o zdrowie publiczne.

2025 – rok próby dla zdrowia

1. Prezydencja Polski w Radzie Unii Europejskiej

To była historycznie druga prezydencja Polski w Radzie Europejskiej. Jednym z jej tematów były kwestie zdrowia. Dlatego u progu prezydencji wydaliśmy w Instytucie Rozwoju Spraw Społecznych Białą Księgę, na którą złożyły się opinie i rekomendacje ekspertów w obszarze ochrony zdrowia. Tu można zapoznać się z całością tego wydawnictwa. 
Pokazaliśmy, że zdrowie to nie tylko element szeroko rozumianej polityki społecznej, ale także bardzo istotny komponent bezpieczeństwa narodowego. Najnowsze dane zebrane przez Narodowy Fundusz Zdrowia pokazują, że jednym z kluczowych problemów jest zdrowie dzieci. 15% z nich walczy z otyłością, 30% ma problemy ze snem, 25% cierpi z powodu cyberprzemocy, a 20% walczy z depresją.

Zdrowie pacjenta, szczególnie ochrona zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży w cyfrowym świecie, profilaktyka, cyfryzacja ochrony zdrowia, leki krytyczne, bezpieczeństwo lekowe to tematy, które wybrzmiały podczas półrocznej polskiej prezydencji. Polska pokazała, że potrafi wyznaczyć kierunki działań, a także animować dyskusję w Europie.

2. Zmiany w opiece zdrowotnej dla kobiet

Warto powiedzieć o kilku ważnych zmianach.
Pierwsza to wprowadzenie dwóch ważnych badań profilaktycznych pomocnych w wykryciu raka szyjki macicy na wczesnym etapie choroby – test HPV HR oraz cytologia na podłożu płynnym. Zmieniony program profilaktyczny oznacza dla polskich pacjentek dostęp do badań opartych na najnowszej wiedzy medycznej i standardach światowych. Badania HPV HR oraz cytologia na podłożu płynnym (LBC) są powszechnie stosowane w wielu krajach Europy. Badania na obecność wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) – jako podstawowe badania przesiewowe – są rekomendowane przez WHO i UE.

Kolejną wprowadzoną zmianą jest kompleksowe leczenie endometriozy.  Jest to jedna z głównych przyczyn niepłodności wśród kobiet.

Na endometriozę choruje nawet co dziesiąta kobieta w wieku rozrodczym. W obecnej sytuacji demograficznej leczenie tego rodzaju schorzeń jest szczególnie ważne.  Skuteczniejsza diagnostyka oraz leczenie w wyspecjalizowanych centrach leczenia to zmiany, które obowiązują od 1 lipca 2025 r.

23 października 2025 r. minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda podpisała zmiany w rozporządzeniu w sprawie standardów opieki okołoporodowej.

Wśród zmian, które weszły w życie należy wymienić: zwiększony dostęp do znieczuleń zewnątrzoponowych, zwiększony udział położnych anestezjologicznych w opiece nad rodzącą, dwugodzinny nieprzerwany kontakt matki z noworodkiem „skóra do skóry”, jednoosobowe sale dla kobiet, które poroniły lub urodziły martwe dziecko, większa możliwość skorzystania z profesjonalnej opieki położnej w miejscu zamieszkania albo pobytu.

Niewątpliwym sukcesem okazał się wprowadzony program in vitro, który do dziś wsparł ponad 41 tys. par. Finansowana jest pełna procedura – od kwalifikacji, badań, poprzez leczenie aż po wsparcie psychologiczne. Do końca 2025 r. w wyniku procedur in vitro urodziło się ponad 8 tys. dzieci.

3. Inwestycje ze środków Krajowego Planu Odbudowy

Inwestycje w system ochrony zdrowia to w sumie około 30 mld zł. Rozpisane zostały konkursy dla szpitali, ale także dla placówek podstawowej opieki zdrowotnej. W minionym roku skumulowały się środki z KPO, z którego pochodzi kilkanaście miliardów złotych, ale także z innych konkursów unijnych. Prawie 3,2 mld zł przeznaczono na inwestycje w infrastrukturę w psychiatrii. Warto wspomnieć również o środkach z Funduszu Medycznego, które od kilku już lat współfinansują zdrowie publiczne: profilaktykę, leczenie chorób cywilizacyjnych (np. nowotworów, chorób rzadkich), modernizację infrastruktury (szpitali, uczelni medycznych) i zakup innowacyjnych terapii, często we współpracy lub zasilając Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ)

Blisko 700 mln zł Ministerstwo Zdrowia przeznaczyło na wsparcie placówek podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). Środki pochodziły z Funduszu Europejskiego FENIKS.

Ministerstwo Zdrowia rozstrzygnęło m. in. konkursy, których celem były inwestycje mające poprawić jakość i dostępność leczenia pacjentów. Ok. 5,2 mld zł trafiło do szpitali zakwalifikowanych do Krajowej Sieci Onkologicznej. Pieniądze przeznaczone zostały m.in. na nowoczesny sprzęt diagnostyczny, infrastrukturę, modernizację pomieszczeń przeznaczonych dla pacjentów i ich rodzin oraz personelu. Dodatkowo, te pieniądze umożliwią zakup urządzeń do precyzyjnej radioterapii oraz chirurgii, co pozwoli na bardziej celowane i mniej inwazyjne interwencje.

Wiele ze szpitali, które uzyskały dofinansowanie zaplanowało rozbudowę lub modernizację bloków operacyjnych.

4. Zmiany w ustawie antynikotynowej

17 kwietnia 2025 r. weszła w życie ustawa zakazująca sprzedaży nowatorskich wyrobów tytoniowych z charakterystycznym aromatem, np. owocowym czy mentolowym. Eliminując te produkty, zmniejsza się ryzyko uzależnień, a zdrowie młodych ludzi jest chronione. Podgrzewane wyroby tytoniowe są już uregulowane jako nowatorskie wyroby tytoniowe.

5. Refundacja leków i terapii

2025 rok zakończył się dobrą wiadomością dla pacjentów. Na styczniowej liście leków refundowanych znalazły się 24 nowe terapie. Dotyczą one: 9 terapii onkologicznych, 15 terapii nieonkologicznych oraz 8 terapii dedykowanym chorobom rzadkim.

6. Ustawa o Krajowej Sieci Kardiologicznej

Dzięki Krajowej Sieci Kardiologicznej pacjenci z chorobami układu krążenia zyskają szybszy dostęp do diagnozy, lepiej zorganizowane leczenie i opiekę opartą na jednolitych standardach w całym kraju.

KSK będzie podzielona na trzy poziomy – w zależności od zakresu opieki.

• OK I – podstawowa diagnostyka i leczenie
• OK II – bardziej zaawansowane leczenie (koordynacja i ciągłość opieki, kompleksowe badania, leczenie – np. kardiologia interwencyjna, ostre zespoły wieńcowe) i rehabilitacja
• OK III – oprócz zadań OK II obejmie również najbardziej skomplikowane zabiegi, w tym kardiochirurgię

Ośrodki, które znajdą się w OK II i OK III, będą odpowiadały za to, żeby leczenie było dobrze zorganizowane i skoordynowane. W każdym z nich będzie pracował koordynator opieki kardiologicznej – osoba, która pomoże pacjentowi przejść przez wszystkie etapy leczenia. Koordynator będzie pośrednikiem pomiędzy pacjentami, a medykami, dbając, aby w każdym przypadku udzieloną została najlepsza i kompletna opieka kardiologiczna.

7. Wzmocnienie bezpieczeństwa ratowników medycznych – zmiany w ustawie

Nowelizacja ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym zakłada m. in.: wsparcie psychologiczne dla ratowników, cykliczne szkolenia z technik samoobrony oraz sposobów reagowania w trudnych sytuacjach, szczególnie radzenia sobie z agresywnymi pacjentami. Szkolenia będą odbywały się nie rzadziej niż raz na 5 lat i będą finansowane ze środków publicznych.

W ustawie znalazł się także przepis, który wprowadza trzyosobowe Zespoły Ratownictwa Medycznego (ZRM) oraz Motocyklowe Jednostki Ratownicze (MJR). Po wybraniu numeru 999 połączymy się, tak jak dotychczas, bezpośrednio z dyspozytornią medyczną z pominięciem centrum powiadamiania ratunkowego. To oznacza szybsze przyjmowanie zgłoszeń.

Nowelizacja to odpowiedź na postulaty środowiska medycznego i efekt współpracy między resortami. W ubiegłym roku zespoły ratownictwa medycznego interweniowały ponad 3,2 mln razy, a aż trzy tysiące razy same potrzebowały wsparcia po aktach przemocy. Kara za atak na pracownika ochrony zdrowia musi być surowa i nieuchronna – podsumowała zmiany w ustawie minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.

2026 – rok zmian w systemie ochrony zdrowia

Jesteśmy w sytuacji, w której musimy zadać sobie pytanie: co dalej? System w takiej formie jakiej jest nie finansuje się – mówił wiceprezes Narodowego Funduszu Zdrowia Jakub Szulc podczas spotkania w Sejmie na konferencji “Zdrowie w centrum – polityka publiczna w działaniu” w listopadzie 2025 roku.

– Musimy wprowadzić nowe regulacje prawne. System ochrony zdrowia powinien być finansowany z budżetu, nie tylko ze składek. Pacjent musi wiedzieć, jak regulacje prawne wpływają na jego życie.

1. Pacjent w centrum działań i podejmowanych decyzji

Pacjent powinien być w centrum działania, ale on sam musi wziąć odpowiedzialność za swoje zdrowie. Mamy wiele programów profilaktycznych finansowanych przez NFZ do których musimy zachęcać pacjentów. Wiele osób szuka pomocy, kiedy zdrowie zaczyna im w poważny sposób szwankować. Zapobieganie jest równie ważne jak leczenie. System ochrony zdrowia to nasza wspólna odpowiedzialność. Musimy komunikować o tym, co nas czeka i jakie problemy należy rozwiązać – mówiła w Sejmie w listopadzie 2025 r. minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.

Rola pacjenta się zmienia. Widać, że zdrowie to nie tylko to, co system nam da, ale także to, ile my w nie zainwestujemy. Pacjenci są coraz częściej odpowiedzialni za swoje zdrowie i mają tego coraz większą świadomość.

Przed nami rok budowania nowego kontraktu zdrowotnego, w którym dwa kluczowe zadania to: odporność systemu i odpowiedzialność obywateli – mówiła w 2025 r. wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk.

Na dobrostan zdrowotny społeczeństwa składają się zdrowie publiczne oraz opieka długoterminowa. Każdy powinien czuć odpowiedzialność za zdrowie własne, najbliższych, ale również interesować się zagrożeniami w bliższym i dalszym środowisku.

2. Bezpieczeństwo lekowe

Najważniejszym wyzwaniem na 2026 rok jest wdrożenie nowej polityki lekowej. To dokument, który nie tylko porządkuje refundację, ale:

• wprowadza nowe myślenie o roli leków w systemie,
• uwzględnia nowe technologie lekowe, terapie zaawansowane i bezpieczeństwo lekowe jako element bezpieczeństwa państwa,
• w nową politykę lekową wpisuje się również planowana nowelizacja ustawy o refundacji.

3. Odporność i bezpieczeństwo systemu ochrony zdrowia

Odporność systemu zdrowia polega przede wszystkim na jego dopasowaniu do obecnych i przyszłych wyzwań. Chodzi zarówno o infrastrukturę jak szpitale i przychodnie, bezpieczeństwo i ciągłość produkcji i dostaw leków, ale również wdrażanie nowoczesnych terapii, technologii i procedur medycznych. System ochrony zdrowia musi być na tyle elastyczny, by sprostać kryzysom, które mogą się pojawić. Bezpieczeństwo to zabezpieczenie potrzeb finansowych, ale też budowanie świadomości pacjentów co do konieczności dbania o własne zdrowie (profilaktyka).

4. Troska o zdrowie psychiczne

Młodzi ludzie chcą być słuchani. Pandemia, mowa nienawiści oraz problemy dnia codziennego wzmagają m.in. zaburzenia lękowe. – Potrzebujemy współpracy międzyresortowej, a przede wszystkim uważności – podkreślała dr Aleksandra Lewandowska, Konsultant Krajowa w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży na Forum Rynku Zdrowia w październiku 2025 r.

Monika Horna-Cieślak, Rzeczniczka Praw Dziecka mówiła na Forum Rynku Zdrowia: – Nie możemy ignorować sygnałów, które wysyłają nam dzieci. Rozmawiajmy z dziećmi, one bardzo tego potrzebują. Uczmy, że dobrostan psychiczny jest bardzo ważny.

20 listopada 2025 r. Minister Zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda podpisała rozporządzenie, które przedłuża program pilotażowy w Centrach Zdrowia Psychicznego (CZP) do 31 grudnia 2026 r. Przedłużenie pilotażu zapewni ciągłość funkcjonowania CZP oraz umożliwi dalsze rozwijanie modelu opieki psychiatrycznej opartego na rozwiązaniach środowiskowych.

5. Wprowadzenie centralnej e-rejestracji

Oprócz dotychczasowej możliwości rejestracji pacjenta bezpośrednio w placówce, pacjent może zapisać się do lekarza na NFZ online, za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta na stronie pacjent.gov.pl oraz przez aplikację mobilną mojeIKP.

W IKP i mojeIKP będzie można:

• zapisać się na wizytę pierwszorazową do kardiologa z e-skierowaniem,
• zapisać się na badanie profilaktyczne – mammografię i cytologię,
• zmienić wizytę pierwszorazową oraz wizytę badania profilaktycznego,
• odwołać wizytę pierwszorazową, kolejną oraz wizytę badania profilaktycznego.

6. Troska o seniorów

16 grudnia 2025 r. weszła w życie uchwała Rada Ministrów ustanawiając program wieloletni na rzecz osób starszych „Aktywni Seniorzy – ASY” na lata 2026-2030. Program dysponuje budżetem 610 mln zł i stanowi odpowiedź na potężne wyzwania demograficzne oraz rosnącą potrzebę wzmacniania aktywności społecznej osób starszych w środowiskach lokalnych.

Celem programu jest włączanie osób starszych w aktywne życie społeczne, kulturalne i edukacyjne oraz tworzenie warunków do godnego i aktywnego starzenia się. Program wspiera działania realizowane przez samorządy, organizacje pozarządowe, Uniwersytety Trzeciego Wieku i rady seniorów, umożliwiając osobom starszym korzystanie z różnorodnych form aktywności od edukacji i wolontariatu po uczestnictwo w życiu lokalnych wspólnot.

7. Zdrowie mózgu i serca

Rozwój kompleksowej opieki kardiologicznej i neurologicznej to jeden z priorytetów Ministerstwa Zdrowia na 2026 rok.

– Pierwszym etapem jest reforma opieki kardiologicznej poprzez wdrożenie Krajowej Sieci Kardiologicznej (KSK). Będziemy także rozwijać skoordynowaną opiekę neurologiczną, przez m.in. wprowadzenie w życie standardów postępowania nad pacjentami neurologicznymi i rozwój Centrów Rehabilitacji – mówił na Komisji Zdrowia w 2025 roku wiceminister Tomasz Maciejewski.

8. Finansowanie

– Zdrowie nie jest wyłącznie wydatkiem, to również konkretny przychód dla gospodarki. W Polsce pracuje 17 mln ludzi, a 10% z tego w służbie ochrony zdrowia. Z tego wynika, że lekarze, personel medyczny i pomocniczy to konsumenci, którzy przyczyniają się do wzrostu PKB. – podkreślał dr Jakub Gierczyński, MBA, ekspert systemu ochrony zdrowia.

W Instytucie Rozwoju Spraw Społecznych będziemy z uwagą – jak dotychczas – obserwować sytuację i zmiany w ochronie zdrowia i przedstawiać najważniejsze sprawy w naszych mediach społecznościowych i na stronie internetowej.